Ceza soruşturması; şikâyet, ihbar, yakalama veya Cumhuriyet savcısının başka bir yolla suç şüphesini öğrenmesiyle başlayabilir. Torbalı, Ayrancılar ve çevresinde yaşayan kişiler bakımından ifade, gözaltı, arama, el koyma, tutuklama ve adli kontrol gibi işlemlerde dosyanın hangi aşamada olduğunun doğru belirlenmesi önemlidir.
Soruşturma ve kovuşturma arasındaki fark
Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir ve Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülür. Savcı, şüphelinin lehine ve aleyhine delilleri toplamakla görevlidir. İddianamenin kabulüyle kovuşturma, yani mahkeme önündeki yargılama evresi başlar.
Şüpheli ve sanığın temel hakları
- Hakkındaki suçlamayı ve yakalama nedenini öğrenme
- Susma hakkını kullanma
- Müdafi yardımından yararlanma ve avukatla gizli görüşme
- Lehine olan delillerin toplanmasını isteme
- Tutanakları okuyup gerekli açıklamaları yaptırma
- Kanunda öngörülen kararlara itiraz etme
Gözaltı hakkında Gözaltına Alınan Kişinin Hakları, ifade işlemi hakkında İfadeye Çağrıldım, Ne Yapmalıyım? sayfaları incelenebilir.
Koruma tedbirleri
Arama, el koyma, yakalama, gözaltı, tutuklama ve adli kontrol ceza muhakemesindeki koruma tedbirleridir. Her tedbir için kanunda ayrı koşullar bulunur. Tutuklama bir ceza değil, istisnai bir koruma tedbiridir; kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller, bir tutuklama nedeni ve ölçülülük birlikte değerlendirilir.
Tutuklama ve Adli Kontrol rehberinde karar koşulları ve itiraz süreci açıklanmıştır.
Mağdur ve şikâyetçi bakımından süreç
Suçtan zarar gören kişi Cumhuriyet başsavcılığına, polis veya jandarmaya başvurabilir. Failin bilinmemesi şikâyete engel değildir. Olay anlatımı, tarih, yer, mevcut belgeler, tanıklar ve dijital kayıtların korunması soruşturmanın sağlıklı yürütülmesine yardımcı olur.
Başvuru hakkında Şikâyet ve Suç Duyurusu Nasıl Yapılır? sayfasına bakılabilir.
SSS
İfadeye avukatla katılmak mümkün müdür?
Evet. Şüpheli soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanabilir.
Tutuklama kararı suçlu olunduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Tutuklama kesin hüküm veya ceza değildir; geçici bir koruma tedbiridir ve masumiyet karinesi devam eder.
Şikâyet için şüphelinin adını bilmek gerekir mi?
Hayır. Fail bilinmese de olay ve mevcut deliller açıklanarak şikâyette bulunulabilir.